وبلاگ اطلاع رسانی- آموزشی روانشناسی
وبلاگی در خدمت روان آگاهی 
قالب وبلاگ

منابع : کتاب سنجش و درمان مشکلات کودکی

نوشته : کارولین اس . شرودر ، بتی ان ، گوردون

ترجمه : مهرداد فیروز بخت

سایت : ایران سلامت – جام جم – انجمن روانشناسی

 

 

تیک :

یک نوع حرکت یا صدای سریع ناگهانی ، گهگاه اما تکرار شونده ، کلیشه ای نا موزون قالبی و غیر ارادی است . تیک می تواند در بخشی از بدن رخ بدهد و تقلید یک حرکت یا صدا باشد . گاهی اوقات به طور مستمر رخ می دهد و گاهی چند دقیقه در روز به طول می انجامد .

 

تیکها :

تیک صوتی :تیکهایی که با ایجاد صدا همراه است مانند : صاف کردن گلو ، سرفه کردن ، تکرر کلام ، خرناس ، بالا کشیدن بینی ، کلمه های ناسزا

تیک حرکتی :در این نوع تیک فرد قسمتی از بدن خود را به طور مداوم حرکت می دهد مانند : شانه بالا انداختن ، پلک زدن ، تکانهای سر ، شانه ، چین دادن بینی

 

انواع تیک از لحاظ شدت :

  • تیک گذرا و موقت : اختلال تیک گذرا شامل تیکهای منفرد یا حرکتی و صوتی که تقریبا هر روز حداقل به مدت 4 هفته ولی به بیش از 12 ماه متوالی رخ می دهد . شایع ترین آن پلک زدن و تیکهای صورت و گاهی تیک سر یا تنه می باشد . این تیک از کودکی یا نوجوانی قبل از 15 سالگی رخ می دهد که بهبود کامل آن در خاتمه دوره نوجوانی است . شایان ذکر است که تیکها ، بعضی جنبه رفتاری –اکتسابی دارد و بعضی ژنتیکی می باشد .
  • تیک صوتی و حرکتی مزمن ( سندرم ژیل دولاتوره ) :
  • این تیک توسط یک پزشک فرانسوی ( ژیل دولاتوره ) شناسایی شد که جنبه ژنتیکی دارد افراد مبتلا به این سندرم از تیکهای شدید رنج می برند . درمان این نوع تیک توسط
  •  

 

  • روانپزشکان و رانشناسان و با تجویز برخی داروها صورت می پذیرد . که در صورت عدم درمان مزمن می شود

 

عوامل تشدید کننده تیک ها :

  • تیک چند دقیقه فروکش و در جریان فعالیتهای سرد و گرم کننده تشدید می شود .
  • استرس و خستگی می تواند تیک را تشدید کند .
  • تیک در خواب کم شده یا ناپدید می شود .
  • شرایط نامساعد و رفتار ناصحیح والدین با کودک
  • توجه بیش از حد و تذکرات پی در پی اطرافیان

 

بعضی از روشهای درمان :

  • وارونگی عادت :

کودک را باید تقویت کرد که روش درمان را به طور کامل انجام دهد و دوره های بی عادت او را با ترسیم نمودار و پاداشهای ملموس مثلا پول ، جایزه دادن تقویت کرد .

زمانی که فرد حتی برای یک مدت کوتاه تیک را ترک یا فراموش می کند با دادن تقویت کننده های مثبت عمل اورا مورد تشویق قرار می دهیم .

  • آگاهی آموزی یا زیر نظر گرفتن خود :

 

 

 

  • در این نوع درمان یک جدول زمانبندی را تهیه در اختیار مربی و مادر قرار می گیرد که در آن دوره های زمانی انجام تیک یادداشت می شود . افزایش آگاهی کودک از فراوانی و شدت تیک می باشد و مدت تیک به فراوانی رفتار بستگی دارد .
  • معمولا روی 10 تا 30 دقیقه ثبت عادات کفایت میکند .

نام کودک :

رفتار :

روز

زمان مشاهده

پیشایند

فراوانی رفتار

پیامد

 

5:30 –5

مواقع بروز رفتار

چند بار رفتار را انجام می دهد

دفعات تذکر به کودک

 

 

3- آموزش پاسخ رقیب :

شخص در آموزش پاسخ رقیب پاسخی می دهد که با تیک یا عادت وی ناهمخوانی دارد . مثلا پلک زدن را به گره کردن مشت وابسته می کند . آذرین و پترسون توصیه می کنند :

  • پاسخ رقیب با پاسخی که عادت شده تضاد یا همخوانی داشته باشد .
  • بتواند برای چند دقیقه ادامه یابد .
  • نامشهود باشد تا خللی به امور جاری شخص ایجاد نکند .
  • عضلات مخالف عضلات دخیل در عادت را تقویت و با سفت کردن عضلات ، آگاهی شخص را بیفزاید .
  • بلافاصله بعد از عادت به مدت 2 دقیقه پاسخ رقیب را انجام دهد .

یک مثال دیگر در مورد شست مکیدن است که پاسخ رقیب آن گره کردن مشت می باشد .

 

 

 

 

 

4-آرمیدگی آموزی :

هدف از آرمیدگی آموزی کم کردن تنش و کاهش فراوانی تیک است ، این روش ترکیبی از روش آرمیدگی عضلانی ، تنفس عمیق تجسم بصری و نجوای درونی آرامش را ایجاد می شود . در تجسم بصری کودک خود را در وضعیتی آرامش بخش فرض می کند . تمرین نجوای درونی برای آرمیدگی یا آرام شدن در تمرینهای آرمیدگی ،به کودک کمک می کند در سایر مواقع با بیان اظهارات و جلات آرامش بخش در خودش آرمیدگی ایجاد کند .

تنفس عمیق هم صورتی از آرمیدگی است که بازدم باید کمی طولانی تر از دم باشد .

هدف از این آموزش : کودک در وضعیت پر استرس خودش را آرام کند .

 

5-تمرین منفی وابستگی :

برای پاسخ های حرکتی غیر ارادی است . در این روش کودک را ترغیب می کنیم به جای مبارزه با میل تیک داشتن در خودش تیک ایجاد کند . وقتی یک اتفاق افتاد ( تیک ) کودک تا 30 ثانیه تمرین منفی انجام می دهد . در این تمرین از کودک می خواهند تمرین کند یعنی هر بار که دچار تیک شد فورا آن تیک را به مدت 30 ثانیه تکرار کند . در این تمرین قاعده بر این است که به جای جنگیدن با تیک ، تیک داشته باشیم .

[ یکشنبه یکم آبان 1390 ] [ 14:48 ] [ محمد ترکمان ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

محمد ترکمان کارشناس ارشد روانشناسی بالینی هستم. امیدوارم مطالبی که در اختیارتان قرار می دهم مفید واقع شود. لطفاُ پس از مطالعه هر مطلب نظر خود را بنویسید.
موضوعات وب
امکانات وب